ÅŒNÕ@ÁÙ© ²ñÅŒÕh’à «ÖJÊ Â¹ªÃg{¹ ®¾¢UÅŒ¢ -Æ¢-ÅŒ®¾Öq--“ÅÃ-Eo ͵äC¢* Åç©Õ-’¹Õ-„Ã-JÂË Æ¢C¢*Ê «Õ£¾ÉNŸÄy¢®¾Õ-œ¿Õ. Ê«ÅŒª½¢ ¹-@Ç-ÂÃ-ª½Õ-©Õ ¬Ç®ÔY§ŒÕ «â©Ç©Â¹× ¹{Õd¦œË …¢œÄ©E ÅŒXÏ¢*, «¢Ÿ¿© \@Áx¯ÃšË ¹ªÃg{¹ ®¾¢UÅŒ ¦ÇºÌ©ÊÕ Æ¹~ª½-¦-Ÿ¿l´¢ Íä®ÏÊ ®¾yª½ X¾¢œË-ÅŒÕ-œ¿Õ. 45 \@Áx “ÂËÅŒ¢ ¹ª½Öo©Õ “X¾¦µ¼Õ-ÅÃy-®¾ÕX¾“A ®¾ÖX¾-J¢˜ã¢œç¢šü’à X¾Ÿ¿O Nª½«Õº Íä®ÏÊ ÅŒªÃyÅŒ X¾ÜJh °NÅÃEo ®¾¢UÅÃEê ƢÂËÅŒ¢ Íä®ÏÊ E³Äˆ«Õ ¹ª½t§çÖT. ‡ENÕŸä-@ÁÙx’à «Õ¢ÍŒ¢ OÕŸ¿¯ä …¢{Õ¯Ão.. Æ©¯ÃšË ¹%ÅŒÕ©Â¹× ¦ÇºÌ©ÊÕ Æ¹~ª½-¦-Ÿ¿l´¢ Í䮾ÕhÊo EÅŒu-¹%-†Ô-«-©Õ-œ¿Õ -œÄ¹dªý ¡¤ÄŸ¿ XϯÃ-¹-¤Ä-ºË. ‚§ŒÕÊ «¢Ÿî X¾ÛšËdʪîV ¯äœ¿Õ. ¨ ®¾¢Ÿ¿-ª½s´¢’à 'ÊÖu-®ý-{ÕœäÑ “X¾Åäu¹ ¹Ÿ±¿Ê¢..

-®¾¢U-ÅŒ¢ ¯ÃÂ¹× ¡Â¹%†¾g ¦µ¼’¹-„Ã-ÊÕ-œ¿Õ ƒ*aÊ «ª½¢. «Öª½ÕÅŒÕÊo Â颩ð ¤ÄÅŒÂé¢ ¯ÃšË ®¾¢UÅŒ NŸÄy¢®¾Õ©Õ ƒ*aÊ ²Ä£ÏÇÅÃuEo ¦µ¼“Ÿ¿-X¾-ª½* ¯äšË ÅŒªÃEÂË Æ¢C„ÃyL. ¯ÃšË “X¾«áÈÕ© ®¾£¾Ç-ÍŒ-ª½u¢Åî¯ä ®¾¢UÅŒ¢©ð ƒ¢ÅŒšË ²ÄnªáÂË ‡C’Ã.

-®¾¢“X¾-ŸÄ-§ŒÕ¢ ƹ~ª½-¦-Ÿ¿l´¢
1968©ð „çj-Ÿ¿Õu-œË’à X¾Ÿ¿O Nª½«Õº ÅŒªÃyÅŒ Xϯù¤ÄºË ®¾¢U-ÅÃ-Gµµ-©Ç†¾ «ÕJ¢ÅŒ ­X¾¢Ÿ¿Õ-¹עC. ®¾¢UÅŒ¢ N¢{Ö¯ä ¯í˜ä†¾¯þ ªÃ®¾ÕÂ¹×¯ä “X¾A¦µ¼ ‚§ŒÕÊ ²ñ¢ÅŒ¢. ÅÃu’¹-ªÃ-èÇ-Cµ ®¾¢UÅŒ “A«â-ª½Õh-©Õ, „Ãê’_-§ŒÕ-ÂÃ-ª½Õ© ®¾¢UÅŒ ª½ÍŒÊ©Õ, UÅŒ«á©Õ, ®¾yª½-•-ÅŒÕ-©Õ, ®¾yª½-X¾-©x-«Û-©Õ, ÅÃÊ X¾Ÿ¿-«-ª½g-«á-©Õ, ¹%ŌթÕ, X¾Ÿ¿«á©Õ, èÇ«S©Õ „ç៿©ãjÊ ®¾¢UÅŒ ª½ÍŒÊ©ÊÕ \J ¹تÃaª½Õ. ÅŒŸ¿Ê¢ÅŒª½ ÅŒªÃ©Â¹× Æ¢C¢Í䢟¿Õ-Â¹× X¾Û®¾h¹ ª½ÍŒÊÂ¹× ¡Âê½¢ ͌՚Çdª½Õ. ®¾¢UÅŒ ²ùª½¦µ¼¢ æXª½ÕÅî ¯Ã©Õ’¹Õ ®¾¢X¾ÛšÇ©Õ AAŸä «á“C¢*¢C. Æ¢Ÿ¿Õ©ð Xϯù¤ÄºË ®¾yª½X¾J*Ê ÆÊo«Ö-ÍÃ-ª½u-¹%-ÅŒÕ-©Õ 108, ÅÃu’¹ªÃV ÅŒCÅŒª½ „Ãê’_-§ŒÕ-ÂÃ-ª½Õ© ¹%ÅŒÕ©Õ 607, «áÅŒÕh-²Äy-NÕ DÂË~Ōթ ¹%ÅŒÕ©Õ 173, X¾Ÿ¿«á©Õ 44, èÇ«S©Õ 40, ÅÃÊ«-ª½g-«á-©Õ 56, A©Çx¯Ã©Õ 10, „çáÅŒh¢ 1088 ®¾¢UÅŒ ª½®¾-’¹Õ-R-¹-©Õ …¯Ãoªá. '¤ÄºË-F-§ŒÕ¢Ñ æXª½ÕÅî ÅÃ@Áx¤Ä¹ ÆÊo«ÖÍê½u Â̪½hÊ©Åî '“X¾X¾AhÑ, ÅÃu’¹ªÃ• ²ÄyNÕ …ÅŒq« ®¾¢“X¾-ŸÄ§ŒÕ C«u¯Ã«Õ ®¾¢Â̪½hÊ© æXª½ÕÅî '®¾yª½ ªÃ«Õ„þÕÑ, “¤Ä<Ê ÅÃÊ «ª½g«á©Õ, ‚{ ÅÃ@Á «ª½g«á©Åî 'ƦµÇu-®¾-„þÕÑ Æ¯ä X¾Û®¾hÂÃ©Õ ªÃ¬Çª½Õ. '¯Ã ®¾¢UÅŒ §ŒÖ“ÅŒÑ æXª½ÕÅî «Õªî X¾Û®¾h¹¢ ªÃ¬Çª½Õ. 2004 ÊÕ¢* «Õ¢ÍŒ¢©ð¯ä …Êo ‚§ŒÕÊ ƒX¾pšËÂÌ Æ©¯ÃšË Â̪½hÊ©Â¹× «ÕÊ®¾Õq-©ð¯ä ¦ÇºÌ©Õ ¹šËd P†¾ßu©Åî ¯îšüq ªÃªá-®¾Õh-¯Ão-ª½Õ. ƒX¾pšË «ª½Â¹× ‚§ŒÕÊ ªÃ®ÏÊ X¾Û®¾h-ÂÃ-©-ÊÕ 20 ®¾¢X¾Û-šÇ-©Õ’à X¾ÛÊ-ª½Õt“C¢Íä Âê½u-“¹-«Ö-Eo P†¾ßu©Õ ÍäX¾-šÇd-ª½Õ.

-Íäªá AJTÊ „çj-Ÿ¿Õu-œ¿Õ
-XÏ-¯Ã-¹-¤Ä-ºË N¬ÇÈX¾{o¢ „ç՜˹©ü ¹-@Ǭǩ ÊÕ¢* 1939©ð œË“U ¤ñ¢ŸÄª½Õ. BJ¹ „ä@Á©ðx ¹ÍäK©ðx ¤Ä©ï_-¯ä-„Ã-ª½Õ. 1945©ð •Êª½©ü „çÕœË-®¾-¯þ©ð ‡¢œÎ X¾ÜJhÍä®Ï Æ®Ïå®d¢šü ®ÏN©ü ®¾ª½b¯þ’à ªÃ•«Õ¢“œË©ð ÍäªÃª½Õ. „çjèÇ’û „ç՜˹©ü ¹-@Ǭǩ©ð 1951 ÊÕ¢* 1954 «ª½Â¹× ®ÏN©ü ®¾ª½b¯þ’à X¾EÍä-¬Ç-ª½Õ. 1957©ð ¹ª½Öo©Õ „ç՜˹©ü ¹-@Ç¬Ç©Â¹× ¦CM ƧŒÖuª½Õ. ƒÂ¹ˆœ¿ “XÏEq-X¾-©ü’Ã, ‚®¾ÕX¾“A X¾ª½u„ä-¹~-¹×-œË’à X¾EÍä®Ï 1968©ð X¾Ÿ¿O Nª½«Õº Íä¬Çª½Õ. ¨§ŒÕÊ P†¾ßu©Õ «¢Ÿ¿© «Õ¢C Ÿä¬Á-NŸä-¬Ç-©ðx „çj-Ÿ¿u-«%-Ah©ð ®Ïnª½-X¾-œÄfª½Õ.

3Ê Â¹ª½Öo-©Õ©ð ¹ÍäJ
‚’¹®¾Õd 3Ê ¬ÁÅŒ «®¾¢ÅŒ¢©ðÂË “X¾„ä-P-®¾Õh-Êo œÄ¹dªý XϯÃ-¹-¤Ä-ºËE ªÃ†¾Z “X¾¦µ¼Õ-ÅŒy¢, AAŸä …«ÕtœË’à ®¾ÅŒˆ-J¢ÍŒ-ÊÕ-¯Ãoªá. ®¾yª½g ¹¢Â¹º¢, ª½Ö.10 ©Â¹~© Ê’¹Ÿ¿Õ X¾Ûª½-²Äˆª½¢ Æ¢Ÿ¿èä-§ŒÕ-ÊÕ-¯Ãoªá. ‚§ŒÕÊ E„î¾¢ …¢{ÕÊo ¯ç“£¾Þ-Ê-’¹-ªý-Â¹× Xϯù¤ÄºË æXª½Õ åX˜äd N†¾§ŒÕ¢ “X¾¦µ¼ÕÅŒy X¾JQ©Ê©ð …¢C. ¬Áٓ¹-„Ã-ª½¢ ¹ª½Öo-©Õ©ð ‚§ŒÕÊ P†¾u-«-ª½_¢Åî ®¾¢UÅŒ ¹ÍäK \ªÃp{Õ Íä¬Çª½Õ.

šÌÍŒªý’à «*a NŸÄu-Jn-Ê-§ŒÖu-ÊÕ
Ð ÊÖ¹© *Ê ®¾ÅŒu-¯Ã-ªÃ-§ŒÕº, X¾Ÿ¿t-¦µ¼Ö-†¾-ºý
N•-§ŒÕ-Ê-’¹-ª½¢ ®¾¢UÅŒ ¹-@Ǭǩ©ð ŸÄyª½¢ „ç¢{²ÄyNÕ ¯Ã§Œáœ¿Õ ’ÃJ Ÿ¿’¹_ª½ ¯äÊÕ P†¾uJ¹¢ Í䮾ÕhÊo ªîV©ðx „çj-èÇ-’û©ð Æ®Ïå®d¢šü “¤ñåX¶-®¾-ªý’à …Êo œÄ¹dªý Xϯù¤ÄºË ’ê½Õ «ÍÃaª½Õ. „çj-èÇ-’û©ð ®Ï.‚ªý.-éª-œËf \ªÃp-{Õ-Íä-®ÏÊ ÅÃu’¹ªÃ§ŒÕ ®¾¢UÅŒ ®¾¦µ¼Â¹× ÊÊÕo šÌÍŒªý’à X¾¢XÏ¢ÍéE ÂîªÃª½Õ. ÆX¾pšËê ¹ªÃg{¹ ®¾¢UÅŒ¢©ð C’¹_•¢ ƪáÊ Xϯù¤ÄºË ’ê½Õ ªÃ“A@ÁÙx ¯ÃÂ¹× ¤Äª¸Ã©Õ ÍçæXp †¾ª½ÅŒÕ OÕŸ¿ ŸÄyª½¢ „ê½Õ ÊÊÕo X¾¢XÏ¢ÍÃ-ª½Õ. ‚ NŸµ¿¢’à «âœä-@Áx-¤Ä-{Õ ŠÂ¹„çjX¾Û šÌÍŒªý’à X¾EÍä-®¾Öh¯ä ªÃ“A@ÁÙx Xϯù¤ÄºË „ÃJ «Ÿ¿l ®¾¢UÅŒ ¤Äª¸Ã©Õ ¯äª½Õa-¹×-¯Ão-ÊÕ. ÅŒªÃyÅŒ-ÂÃ-©¢©ð Â¹ØœÄ X¾©Õ²Äª½Õx ªÃ•«Õ¢“œË, ¹ª½Öo©Õ „çRx ‚§ŒÕÊ Ÿ¿’¹_ª½ „çÕª½Õ-’¹Õ-©Õ CŸ¿Õl-¹×-¯Ão-ÊÕ.

‚§ŒÕ¯ä ¯ÃÂ¹× 'ÅŒ¢èÇ-«Ü-ª½ÕÑ
Ð ¯äŸ¿ÕÊÖJ ¹%†¾g«âJh
«Õ-“ŸÄ-®¾Õ-Â¹× «*aÊ ÂíÅŒh©ðx 'OÕª½Õ ÅŒ¢èǫܪ½Õ ¦ÇºÌ©ð ÆŸ¿Õs´-ÅŒ¢’à ¤Äœ¿Õ-ÅŒÕ-¯Ão-êª!Ñ Æ¯ä„ê½Õ. ¯äÊÕ „Ã@ÁxÂË ŠÂ¹˜ä ®¾«ÖŸµÄÊ¢ ÍçæXp-„Ã-ºËo. 'ÅŒ¢èÇ-«Ü-ª½Õ ‡Â¹ˆœ¿Õ¢Ÿî ¯ÃÂ¹× ÅçMŸ¿Õ. ¯ÃÂ¹× ¯Ã ’¹Õª½Õ„ä ÅŒ¢èÇ-«Ü-ª½ÕÑ ÆE! ¹@Á©Â¹× ÂúÇ*, ’íX¾p N«Õª½z-¹×-©Õ, ª½®Ï-¹×-©-Â¹× E©§ŒÕ„çÕiÊ «Õ“ŸÄ®¾Õ Ê’¹ª½¢©ð ’¹ÅŒ 65 \@Áx-¹×-åXj’à ¯äÊÕ ¤Äœ¿Õ-ÅŒÕ-¯Ão-Ê¢˜ä ÆC «Ö ’¹Õª½Õ«Û Xϯù¤ÄºË GµêÂ~. 1949Ð50©ð Xϯù¤ÄºË Ÿ¿’¹_-ª½-ÍäªÃ. ‚§ŒÕÊ Ÿ¿’¹_ª½ P†¾uJ¹¢ ‹ ’¹Õª½Õ-¹×-©¢ ©Ç¢šËC. P¹~º ÂéÇ-B-ÅŒ-„çÕi¢C. E“ŸÄ-£¾É-ªÃ-©Õ «ÕJ* ¤Äª¸Ã©Õ ÍçæXp-„Ã-ª½Õ.

E¹ˆ„çÕiÊ EX¶¾Õ¢{Õ-«Û!
Ð N.‡.éÂ.-ª½¢’Ã-ªÃ-«Û, Íç¯çjo, ®¾¢UÅŒ N«Õª½z-¹×-œ¿Õ
50 \@Áx ÂË¢Ÿ¿ ¤ÄAêÂ@Áx «§ŒÕ-®¾Õq©ð ¹ª½Öo©Õ „çRx XϯÃ-¹-¤Ä-ºËE ¹L¬Ç. ¹ªÃg{¹ ®¾¢UÅŒ¢ ê«©¢ ¦µ¼ÂËh¤Ä{ «Ö“ÅŒ„äÕ Âß¿E ‚§ŒÕÊ ŸÄyªÃ Åç©Õ-®¾Õ-¹×-¯Ão-ÊÕ. ÆX¾pšðx¯ä æ£Ç«Öæ£Ç-OÕ-©¢Åà ‚§ŒÕÊ «Ÿ¿lÂ¹× «*a ¤Äª¸Ã©Õ Åç©Õ-®¾Õ-¹ע{Ö …¢œä-„Ã-ª½Õ. ²ÄŸµÄ-ª½-º-„çÕiÊ “¬ÁÙÅŒ èÇcÊ¢ …Êo„Ã-@Áx-Â¹× Xϯù¤ÄºË ¤Ä{ ª½ÂËh-¹-{d-Ÿ¿Õ. 'Ê’¹Õ„çÖ«á ’¹Ê©äE...Ñ Æ¦µäJ ªÃ’¹ ¹%A …¢C ¹ŸÄ. ÅÃu’¹ªÃVE ÆÊÕ®¾-J-®¾Õh-¯Ão-«ÕE Íç¦ÕÅŒÖ¯ä ŠÂíˆÂ¹ˆª½Õ ŠÂîˆ ¬ëjL©ð ‚ ¤Ä{ ¤Äœ¿Åê½Õ. Xϯù¤ÄºË ¬Ç®¾Y “’¹¢Ÿ±Ä-©ðx ‚ ªÃ’¹¢ Æ®¾©Õ ®¾yª½ÖX¾¢ Åç©Õ-®¾Õ-¹×E Æ©Çê’ ®¾yÍŒa´¢’à …¢œÄ©E Íç¦ÕÅê½Õ. ÅŒÊ Â颩ðE ’çŒÕ¹ש ¤Ä{©Â¹× ®¾yª½-L-XÏ(-¯í˜ä-†¾-¯þ) ªÃ¬Çª½Õ. *Êo ¹¢X¾¯ÃEo Â¹ØœÄ ’¹ÕJh¢Íä©Ç ªÃ§ŒÕ-’¹-L-’Ã-ª½Õ. ‚§ŒÕÊ ªÃ®ÏÊ ®¾yª½LXÏ ÍŒÖ®Ï.. ÅŒX¾Ûp ¤Äœ¿{¢ Æ®¾¢¦µ¼«¢! ®¾¢UÅŒ ©Â¹~ºÇ©Â¹× ®¾¢¦¢Cµ¢* ‚§ŒÕ¯î E¹ˆ„çÕiÊ EX¶¾Õ¢{Õ-«Û! Æ{Õ«¢šË-„Ã-@ÁÙx ¬ÁÅæÇlEÂË ŠÂ¹ˆª½Õ’ÃF …¢œ¿ª½Õ.

-ª½-ÂËh-ªÃ-’Ã-©ðx ÅÃÊ «ªÃg©Õ!
Ð X¾X¾Ûp „äºÕ-’î-¤Ä-©-ªÃ-«Û, Âê½uŸ¿Jz, «Õ“ŸÄ®¾Õ «âu>Âú ÆÂÃœ¿OÕ
¹ªÃg{¹ ®¾¢UÅÃEÂË ®¾¢¦¢Cµ¢*-ʢŌ «ª½Â¹× «Õ“ŸÄ®¾Õ «âu>Âú ÆÂÃœ¿OÕ Æ¢C¢Íä ®¾¢UÅŒ ¹-@ÇECµ X¾Ûª½-²Äˆª½¢.. ‹ ¯î¦Õ©ü ¦£¾Ý«ÕA! 1983©ð ƒC ¡¤ÄŸ¿ XϯÃ-¹-¤Ä-ºËE «J¢*¢C. ‚§ŒÕÊÂ¹× «á¢Ÿ¿Õ ŸÄyª½¢ „ç¢Â¹-{-²Äy-NÕ-¯Ã-§Œá-œ¿Õ, ¦Ç©«á-ª½-S-¹%-†¾g-Â¹× «*a¢C. XϯÃ-¹-¤Ä-ºË-’ÃJ ’íX¾pŸ¿Ê¢ Åç©Õ-’¹Õ-“¤Ä¢ÅŒ¢©ð ®¾¬Ç-®ÔY-§ŒÕ-„çÕiÊ Â¹ªÃg{¹ ®¾¢UÅŒ ¦ÇºÌE X¾ÛÊ-ª½Õ-Ÿ¿l´-J¢ÍŒ-œ¿-„äÕ! Æ¢Ÿ¿Õ©ð ¦µÇ’¹¢’à ¯äŸ¿ÕÊÖJ ¹%†¾g-«â-Jh, „î©äšË „ç¢Â¹˜ä-¬Áy-ª½Õx, ÊÖ¹© *Ê®¾-ÅŒu-¯Ã-ªÃ-§ŒÕº, ¡ª½¢’¹¢ ’î¤Ä-©-ª½-ÅŒo¢ «¢šË ’íX¾p P†¾ßu©ÊÕ ÅŒ§ŒÖª½Õ Íä¬Çª½Õ.

«Ö ®¾Õ¹%ÅŒ¢
Ð «Õ©ÇxC ®¾ÖJ¦Ç¦Õ
Xϯù¤ÄºË P†¾ßuœ¿Õ „î©äšË „ç¢Â¹˜ä-¬Áy-ª½Õx «Ö ’¹Õª½Õ«Û. ‚§ŒÕÊ ŸÄyªÃ¯ä ¯äÊÖ XϯÃ-¹-¤Ä-ºËÂË P†¾ßu-ºg-§ŒÖu-ÊÕ. ®¾yª½LXÏ ÍŒÖ®¾Öh ¹%A ¤Äœ¿{¢ XϯÃ-¹-¤Ä-ºË-’ÃJ «©x¯ä Æ©„Øãj¢C. ®¾¢’¹ÅŒÕ© ®¾¢’¹A ‡Eo ƹ~ªÃ© X¾JNÕA©ð …¢Ÿî ֮͌¾Õ-¹ע{Ö ŸÄEo ÆŸä Âé “X¾«Öº¢©ð ¤Äœ¿{¢ Æ©„Ã{Õ Íä¬Çª½Õ. ¯äÊÖ, ¯Ã XÏ©x-L-Ÿ¿l-ª½Õ ®¾Õ«Öª½Õ 15 \@Áx¤Ä{Õ ¤ÄºË’ÃJ «Ÿ¿l ÆX¾Û-ª½ÖX¾-„çÕiÊ ‡¯îo ¹%ÅŒÕ©Õ ¤Äª¸½¢ Í䧌Õ-’¹-L-’â. ¯Ã XÏ©x©Õ («Õ©ÇxC “¦Ÿ¿-ªýqС-ªÃ„þÕ “X¾²ÄŸþ, ª½N¹×-«Ö-ªý) ƒX¾Ûpœ¿Õ Ÿä¬Á NŸä¬Ç©ðx ¹ÍäK©Õ Í䮾Õh-¯Ão-ª½¢˜ä ÆŸ¿¢ÅÃ.. Xϯù¤ÄºË «©äx ²ÄŸµ¿u-«Õ-ªá¢C.

®Ï®¾©ãjÊ ’¹«ÕÂéÕ
Ð œÄ¹dªý ¦Ç©Ç¢“ÅŒ-X¾Û ª½•F-ÂâŌ-ªÃ-«Û(93), N¬ÇÈX¾{o¢
''-•-§ŒÕŸä-«ÛE Ɔ¾dX¾Ÿ¿Õ© Â꽺¢’à Xϯù¤ÄºË •’¹CyC-ÅŒ-«Õ-§ŒÖu-ª½Õ. ¯äÊÕ ‚ÂìÁ„ÃºË æ®d†¾¯þ œçj-ª½-¹d-ªý’à …ÊoX¾Ûpœ¿Õ Xϯù¤ÄºË Ưä¹ Âê½u-“¹-«Ö-©Õ ƒÍÃaª½Õ. ¹ªÃg{¹ ®¾¢UÅŒ¢ ‚¢“Ÿµ¿-“X¾Ÿä-¬ü©ð X¾Jœµ¿-N-©x-œÄ-EÂË ‚§ŒÕ¯ä Â꽺¢. ‚§ŒÕÊ Íç¯çjo Í䪽Õ¹×Êo ÅŒªÃyÅŒ Æ®¾©ãjÊ Â¹ªÃg{¹ ®¾¢UÅÃEo ®Ï®¾©ãjÊ ’¹«ÕÂéÅî ¤Äœ¿œ¿¢©ð E³Äg-ÅŒÕ-©-§ŒÖu-ª½Õ. ‡¢Åî«Õ¢C E³ÄgÅŒÕ©Õ ‚§ŒÕÊÅî „çÕª½Õ-’¹Õ-©Õ åXšËd¢ÍŒÕ-¹×-Êo „Ãêª. Æ¢Ÿ¿Õê ‚§ŒÕÊ «ÕŸµ¿Õ-ª½-¤Ä-ʹ ¤ÄºË.

P†¾u “X¾«áÈÕ©Õ
* ÊÖ¹© *Ê ®¾ÅŒu-¯Ã-ªÃ-§ŒÕ-º * -¯äŸ¿ÕÊÖJ ¹%†¾g«âJh * ‹©äšË „ç¢Â¹˜ä-¬Áy-ª½Õx * ¡ª½¢’¹¢ ’î¤Ä-©-ª½-ÅŒo¢
* åX«ÕtªÃV ®¾ÖªÃuªÃ-«Û * ¯äA ¡ªÃ«Õ¬Áª½t

-X¾Û-ª½-²Äˆ-ªÃ-©Õ
* 1966 ‚¢“Ÿµ¿-“X¾Ÿä¬ü ®¾¢UÅŒ ¯Ã{¹ ÆÂÃœ¿OÕ
* 1970 '®¾¢UÅŒ ¹-@Ç-P-‘Ç-«Õ-ºËÑ
* 1973 N¬ÇÈ©ð '’ÃÊ-¹--@Ç-²Ä-’¹-ª½Ñ
* 1973 AAŸä ƲÄnÊ NŸÄy¢®¾Õ-œ¿Õ
* 1974 AAŸä '®¾X¾hTJ ®¾¢UÅŒ NŸÄy-¯þ-«Õ-ºËÑ
* 1977 ®¾¢UÅŒ ¯Ã{¹ ÆÂÃœ¿OÕ X¾Ûª½-²Äˆª½¢
* 1978 ꢓŸ¿ ®¾¢UÅŒ ¯Ã{¹ ÆÂÃœ¿OÕ ‚§ŒÕÊ ®¾¢UÅÃEo JÂê½Õf Íä®Ï ‚éªjˆ-„þq©ð ¦µ¼“Ÿ¿-X¾-ª½-*¢C.
* 1978©ð ‚¢“ŸµÄ N¬ÁyN-ŸÄu-©-§ŒÕ¢ ¹-@Ç “X¾X¾Üª½g
* 1983©ð «Õ“ŸÄ®ý «âu>Âú ÆÂÃœ¿OÕ '®¾¢UÅŒ ¹-@ÇECµÑ
* 1984 èãj-©ü-®Ï¢’û ÍäŌթ OÕŸ¿Õ’à X¾Ÿ¿t-¦µ¼Ö-†¾-ºý
* 2012 Åç©Õ’¹Õ „ç©Õ’¹Õ X¾Ûª½-²Äˆª½¢
* 2012 šÇ’îªý ª½ÅŒo X¾Ûª½-²Äˆ-ªý